Vì sao hàng hóa đi đường sắt vẫn có thể chậm dù tàu chạy đúng lịch?

Vận chuyển đường sắt bị chậm không phải lúc nào cũng do đoàn tàu khởi hành muộn. Trong thực tế, thời gian giao một lô hàng còn gồm nhiều công đoạn trước và sau khi tàu chạy.

Hàng cần được gom về ga, kiểm tra, xếp lên toa hoặc container. Khi đến ga đích, hàng tiếp tục được dỡ xuống và giao bằng phương tiện khác nếu khách yêu cầu giao tận nơi.

Vì vậy, thời gian tàu chạy và tổng thời gian vận chuyển hàng hóa là hai khái niệm khác nhau.

Thời gian tàu chạy không phải toàn bộ thời gian vận chuyển

Một lô hàng đường sắt thường trải qua nhiều bước:

Nhận hàng → tập kết → xếp hàng → chờ chuyến → vận chuyển bằng tàu → dỡ hàng → giao chặng cuối.

Với dịch vụ door-to-door, đường sắt còn phải kết hợp với vận tải đường bộ ở đầu và cuối hành trình.

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam từng cho biết các dịch vụ vận tải hàng hóa có thể kết hợp giao nhận tận nơi. Hàng được thu gom về ga trước khi tham gia chặng đường sắt.

Do đó, tàu có thể chạy đúng biểu đồ nhưng lô hàng vẫn phát sinh thêm thời gian ở những công đoạn khác.

Vì sao vận chuyển đường sắt bị chậm?

1. Hàng đến ga sau thời điểm nhận của chuyến

Tàu hàng được tổ chức theo lịch khai thác.

Nếu kiện hàng đến ga quá sát giờ hoặc sau thời điểm đóng hàng, lô hàng có thể không kịp chuyến dự kiến.

Khi đó, hàng phải chờ chuyến tiếp theo.

Đây cũng là lý do người gửi nên bàn giao hàng sớm thay vì chỉ dựa vào giờ tàu khởi hành.

VietRail hiện công bố các khung lịch tàu để khách hàng chủ động kế hoạch gửi hàng.

2. Thời gian gom hàng và tập kết chưa hoàn tất

Hàng lẻ thường không chiếm toàn bộ một toa hoặc container.

Các kiện từ nhiều khách hàng có thể cần được tập kết và tổ chức trước khi xếp.

Khâu này khác với thời gian tàu thực sự di chuyển trên đường ray.

Nếu hàng chưa đủ điều kiện bàn giao, thiếu thông tin hoặc đến không đồng thời, tiến độ xếp hàng có thể thay đổi.

3. Bốc xếp mất nhiều thời gian hơn dự kiến

Một pallet hàng tiêu chuẩn có thể xử lý tương đối thuận tiện.

Tuy nhiên, hàng cồng kềnh, kiện không đồng đều hoặc bao bì yếu sẽ cần nhiều thao tác hơn.

Nhân viên có thể phải:

• Sắp xếp lại kiện hàng;
• Gia cố bao bì;
• Gom hàng lên pallet;
• Kiểm tra trọng lượng;
• Bố trí vị trí xếp;
• Cố định hàng trước khi vận chuyển.

Bởi vậy, đóng gói đúng ngay từ đầu có thể giúp giảm thời gian xử lý tại ga.

Hoạt động xếp dỡ là một phần quan trọng của năng lực vận tải đường sắt. Các tài liệu của ngành đường sắt cũng cho thấy điều kiện kho bãi và thiết bị xếp dỡ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian xử lý hàng.

4. Chặng giao nhận bằng xe tải có thể phát sinh thời gian

Đường sắt không thể đưa toa tàu đến mọi kho hàng hoặc địa chỉ người nhận.

Vì vậy, nhiều lô hàng sử dụng mô hình:

Kho người gửi → xe tải → ga đi → tàu → ga đến → xe tải → người nhận.

Trong chuỗi này, tàu chỉ đảm nhiệm một phần hành trình.

Nếu xe gom hàng đến muộn hoặc việc nhận hàng tại ga đích chưa sẵn sàng, tổng thời gian giao hàng vẫn có thể kéo dài.

Đường sắt Việt Nam cũng từng chỉ ra rằng vận tải hàng bằng tàu phụ thuộc vào các chặng vận chuyển đường ngắn bằng ô tô.

5. Hàng phải chờ xử lý hoặc trung chuyển tại ga

Không phải mọi lô hàng đều đi từ ga A đến ga B mà không có bước xử lý trung gian.

Tùy tuyến, hàng có thể phải:

• Dồn chuyển toa;
• Chuyển sang đoàn tàu khác;
• Trung chuyển container;
• Tập kết tại ga đầu mối;
• Chờ phương tiện giao chặng tiếp theo.

Thời gian chờ này được tính vào tổng lead time của lô hàng.

Do đó, khi tư vấn vận chuyển, cần xem toàn bộ hành trình logistics, không chỉ thời gian tàu chạy.

6. Chứng từ hoặc thông tin hàng hóa chưa đầy đủ

Một nguyên nhân khác không nằm ở đoàn tàu là hồ sơ của lô hàng.

Thông tin thường cần xác định rõ gồm:

• Người gửi và người nhận;
• Tên hàng;
• Số kiện;
• Trọng lượng;
• Kích thước;
• Ga đi và ga đến;
• Yêu cầu giao nhận.

Nếu thông tin giữa thực tế và khai báo không thống nhất, hàng có thể cần được kiểm tra lại trước khi tiếp nhận.

Với hàng liên vận quốc tế, quy trình còn liên quan đến hồ sơ xuất nhập khẩu và thủ tục tại các điểm cần thiết.

Đường sắt Việt Nam cho biết các lô hàng sang châu Âu có thể bao gồm cả dịch vụ hậu cần, vận chuyển đến ga và xử lý thủ tục tại ga cửa khẩu.

7. Vận chuyển quốc tế có thêm các điểm kết nối

Đối với vận tải liên vận quốc tế, hành trình phức tạp hơn tuyến nội địa.

Một container từ Việt Nam đi châu Âu có thể phải kết nối qua nhiều mạng đường sắt.

Ví dụ, hàng từ Việt Nam có thể đi sang Trung Quốc rồi tiếp tục trên các đoàn tàu hướng về Trung Á và châu Âu.

Mỗi điểm kết nối đều có lịch khai thác riêng.

Nếu lô hàng không kịp chuyến nối tiếp, có thể phát sinh thời gian chờ.

VNR từng cho biết hàng từ Việt Nam đi châu Âu được tập kết, vận chuyển sang Trung Quốc rồi tiếp tục qua các đầu mối trung gian để đến thị trường cuối.

Làm sao hạn chế tình trạng hàng đường sắt bị chậm?

Người gửi có thể chủ động từ khâu chuẩn bị.

Trước khi bàn giao hàng, nên:

• Xác nhận lịch nhận hàng;
• Chuẩn bị hàng sớm;
• Đóng gói hoàn chỉnh;
• Cân và đo kích thước trước;
• Ghi rõ thông tin từng kiện;
• Chuẩn bị chứng từ cần thiết;
• Thống nhất hình thức nhận tại ga hay giao tận nơi.

Với lô hàng lớn, nên thông báo trước số lượng pallet hoặc số kiện.

Điều này giúp đơn vị vận chuyển chủ động phương án xếp hàng và bố trí phương tiện.

Tàu đến đúng giờ nhưng hàng giao muộn có bất thường không?

Không nhất thiết.

Ví dụ, tàu đến ga lúc 8 giờ sáng không có nghĩa kiện hàng sẽ đến kho khách lúc 8 giờ.

Sau khi tàu đến, hàng còn có thể trải qua quá trình dỡ, phân loại và bàn giao.

Nếu sử dụng dịch vụ giao tận nơi, hàng tiếp tục được chuyển sang xe tải.

Vì vậy, khách hàng nên hỏi rõ hai mốc:

Thời gian tàu dự kiến đến ga và thời gian dự kiến giao hàng.

Hai mốc này không nên được hiểu là một.

Câu hỏi thường gặp

Vận chuyển đường sắt có lịch cố định không?

Các đoàn tàu được tổ chức theo lịch khai thác. Tuy nhiên, lịch của đoàn tàu không đồng nghĩa với thời gian giao tận nơi của từng kiện hàng.

Hàng đến ga có được giao ngay không?

Tùy phương án dịch vụ. Hàng có thể được nhận tại ga hoặc chuyển tiếp bằng xe để giao đến địa chỉ khách hàng.

Gửi hàng sát giờ tàu có được không?

Không nên. Hàng còn cần thời gian tiếp nhận, kiểm tra và xếp lên phương tiện.

Vì sao hàng liên vận quốc tế thường khó xác định chính xác ngày giao?

Hành trình có thể gồm nhiều ga, mạng đường sắt, điểm trung chuyển và thủ tục. Vì vậy, thời gian cần được xác định theo từng tuyến và booking cụ thể.

Kết luận

Vận chuyển đường sắt bị chậm không đồng nghĩa với việc đoàn tàu chạy chậm.

Tổng thời gian giao hàng còn chịu ảnh hưởng bởi khâu gom hàng, tập kết, bốc xếp, trung chuyển và giao nhận đầu cuối.

Hiểu đúng các công đoạn này giúp doanh nghiệp lập kế hoạch logistics sát thực tế hơn.

Liên hệ VietRail Cargo để được tư vấn lịch tàu và phương án vận chuyển phù hợp với từng lô hàng.

Xem thêm

Lợi Ích Khi Doanh Nghiệp Xuất Khẩu Bằng Đường Sắt Cùng Vietrail

Vì Sao Nên Chọn Dịch Vụ Vận Chuyển Đường Sắt Quốc Tế Của Vietrail?