Vận tải hàng hóa đường sắt 2026 giảm sản lượng: Thách thức nào cho ngành logistics?

Vận tải hàng hóa đường sắt 2026 ghi nhận sự sụt giảm trong 9 tháng đầu năm. Diễn biến này trái ngược với đà tăng trưởng chung của ngành vận tải Việt Nam.

Theo số liệu được Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam tổng hợp, lượng hàng vận chuyển bằng đường sắt giảm 18,6%. Khối lượng luân chuyển cũng giảm 7,9% so với cùng kỳ năm 2025.

Những số liệu trên đặt ra yêu cầu cải thiện khả năng kết nối và chất lượng dịch vụ vận tải đường sắt.

Vận tải hàng hóa đường sắt 2026 giảm trong 9 tháng đầu năm

Sản lượng đường sắt giảm 18,6%

Trong 9 tháng đầu năm 2026, ngành vận tải hàng hóa Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng tích cực.

Tổng khối lượng vận chuyển đạt khoảng 2.580,2 triệu tấn, tăng 15,8% so với cùng kỳ.

Khối lượng luân chuyển đạt khoảng 510,1 tỷ tấn.km, tăng 12,8%.

Tuy nhiên, vận tải đường sắt lại có diễn biến khác biệt.

Cụ thể:

• Khối lượng hàng hóa vận chuyển giảm 18,6%.
• Khối lượng hàng hóa luân chuyển giảm 7,9%.

Điều này cho thấy đường sắt chưa tận dụng được đà tăng chung của thị trường vận tải.

Theo số liệu do Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) công bố, vận tải đường sắt giảm 18,6% về khối lượng vận chuyển và 7,9% về khối lượng luân chuyển trong 9 tháng đầu năm 2026. Trong khi đó, tổng lượng hàng vận chuyển trên cả nước vẫn tăng so với cùng kỳ.

Đường bộ tiếp tục chiếm ưu thế

Theo số liệu được công bố, vận tải đường bộ tiếp tục giữ vai trò chủ lực về khối lượng vận chuyển.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, khối lượng hàng vận chuyển bằng đường bộ đạt khoảng 1,95 tỷ tấn.

Vận tải đường thủy nội địa cũng ghi nhận tăng trưởng.

Trong khi đó, vận tải biển tiếp tục giữ vai trò nổi bật về khối lượng luân chuyển.

Sự khác biệt này phản ánh đặc điểm riêng của từng phương thức vận tải.

Đường bộ có lợi thế trong hoạt động gom hàng và giao hàng tận nơi.

Đường sắt cần kết hợp với các phương thức khác để mở rộng phạm vi phục vụ.

Vì sao vận tải hàng hóa đường sắt gặp khó khăn?

Khả năng kết nối ga và kho hàng còn hạn chế

Một trong những thách thức của vận tải đường sắt là kết nối với điểm gửi và điểm nhận hàng.

Không phải kho hàng hoặc khu công nghiệp nào cũng nằm gần ga có dịch vụ vận tải hàng hóa.

Do đó, nhiều lô hàng cần được vận chuyển bằng xe tải đến ga.

Sau khi đến ga đích, hàng tiếp tục được trung chuyển đến địa chỉ nhận.

Điều này làm phát sinh thêm các công đoạn trong chuỗi logistics.

Nếu tổ chức không hợp lý, chi phí và thời gian trung chuyển có thể ảnh hưởng đến sức cạnh tranh.

Lịch khai thác ảnh hưởng đến vận tải hàng hóa đường sắt

Khác với xe tải, tàu hàng vận hành theo kế hoạch và điều kiện khai thác đường sắt.

Khách hàng cần phối hợp thời điểm tập kết với lịch tiếp nhận hàng.

Nếu lô hàng không kịp thời gian tiếp nhận, kế hoạch vận chuyển có thể phải điều chỉnh.

Vì vậy, doanh nghiệp cần xác nhận lịch vận chuyển trước khi đưa hàng đến ga.

Nhu cầu giao hàng linh hoạt ngày càng cao

Hoạt động thương mại hiện nay yêu cầu chuỗi cung ứng linh hoạt hơn.

Nhiều doanh nghiệp cần giao hàng đến nhiều kho hoặc nhiều đại lý trong cùng một đợt.

Trong những trường hợp này, đường bộ thường có lợi thế về khả năng tiếp cận trực tiếp.

Đường sắt cần tổ chức tốt các chặng gom hàng và phân phối để đáp ứng nhu cầu tương tự.

Các yếu tố trên là những thách thức về mặt khai thác. Chưa thể kết luận chúng là nguyên nhân trực tiếp gây sụt giảm sản lượng năm 2026 nếu thiếu phân tích chuyên sâu.

Vận tải hàng hóa đường sắt 2026 cần cải thiện điều gì?

Kết nối đa phương thức cho vận tải hàng hóa đường sắt

Vận tải đa phương thức là hướng phát triển đáng chú ý đối với ngành đường sắt.

Doanh nghiệp có thể kết hợp vận chuyển đường bộ với đường sắt trong cùng một hành trình.

Ví dụ:

Kho gửi → xe tải → ga hàng hóa → đường sắt → ga đích → kho nhận.

Cách tổ chức này giúp tận dụng vai trò của từng phương thức vận tải.

Đường bộ đảm nhận việc tiếp cận kho và giao hàng tại địa chỉ cụ thể.

Đường sắt phục vụ chặng vận chuyển phù hợp theo tuyến khai thác.

Hiệu quả phụ thuộc vào thời gian chuyển tải, năng lực ga và tổng chi phí vận chuyển.

Nâng cao năng lực ga hàng hóa

Ga hàng hóa đóng vai trò quan trọng trong tổ chức vận tải đường sắt.

Các hạng mục cần được quan tâm gồm:

• Kho và bãi tập kết;
• Thiết bị xếp dỡ;
• Khu vực xử lý container;
• Đường kết nối với kho hàng;
• Khả năng tiếp nhận xe tải;
• Hệ thống quản lý thông tin hàng hóa.

Việc cải thiện hạ tầng có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động giao nhận.

Tuy nhiên, năng lực khai thác còn phụ thuộc vào phương tiện, lịch chạy tàu và tổ chức vận hành.

Tăng khả năng theo dõi hàng hóa

Doanh nghiệp cần nắm rõ tiến độ vận chuyển để chủ động kế hoạch sản xuất và phân phối.

Vì vậy, thông tin giao nhận cần được cập nhật đầy đủ.

Các mốc nên được quản lý gồm:

• Thời điểm tiếp nhận hàng;
• Thời điểm đưa hàng lên phương tiện;
• Kế hoạch vận chuyển;
• Thời điểm đến ga đích;
• Thời gian trung chuyển;
• Trạng thái bàn giao.

Minh bạch thông tin giúp các bên phối hợp hiệu quả hơn khi lịch trình thay đổi.

Vận tải hàng hóa đường sắt còn lợi thế khi sản lượng giảm?

Sản lượng giảm không đồng nghĩa phương thức vận tải đường sắt không còn phù hợp.

Việc lựa chọn phương thức vận chuyển phụ thuộc vào đặc điểm từng lô hàng.

Vận tải hàng hóa đường sắt phù hợp với nhóm hàng nào?

Doanh nghiệp có thể cân nhắc đường sắt đối với:

• Hàng công nghiệp số lượng lớn;
• Vật tư và nguyên liệu sản xuất;
• Hàng đóng pallet;
• Hàng đóng container;
• Hàng phân phối Bắc – Nam;
• Các lô hàng không yêu cầu giao hỏa tốc.

Tuy nhiên, khả năng tiếp nhận phải được xác nhận theo loại hàng và tuyến vận chuyển.

Tổng chi phí cần được tính theo toàn hành trình

Không nên so sánh riêng cước vận tải đường sắt với cước xe tải.

Doanh nghiệp cần xem xét cả các khoản chi phí liên quan.

Ví dụ:

• Lấy hàng tại kho;
• Đóng gói và bốc xếp;
• Trung chuyển đến ga;
• Cước vận tải đường sắt;
• Phí phát sinh nếu có;
• Giao hàng tại điểm đến.

Phương án phù hợp là phương án đáp ứng được yêu cầu tổng thể về chi phí và thời gian.

Vận tải hàng hóa đường sắt cuối năm 2026: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?

Nhu cầu sản xuất và phân phối hàng hóa có thể thay đổi vào những tháng cuối năm.

Vì vậy, doanh nghiệp nên chuẩn bị kế hoạch vận chuyển sớm.

Xác định số lượng và lịch giao hàng

Người gửi cần dự kiến khối lượng hàng hóa theo từng đợt.

Đối với lô hàng lớn, nên thông báo kế hoạch để đơn vị vận chuyển kiểm tra khả năng tiếp nhận.

Không nên mặc định lịch và năng lực vận chuyển luôn giống nhau giữa các thời điểm.

Chuẩn bị đầy đủ thông tin lô hàng

Thông tin cần cung cấp gồm:

• Tên hàng hóa;
• Số lượng kiện;
• Trọng lượng;
• Kích thước;
• Quy cách đóng gói;
• Địa chỉ lấy hàng;
• Địa chỉ giao hàng;
• Thời gian dự kiến;
• Yêu cầu bốc xếp đặc biệt nếu có.

Những thông tin này giúp xác định phương án vận chuyển phù hợp hơn.

Dự phòng thời gian giao nhận

Ngoài chặng đường sắt, doanh nghiệp cần tính đến thời gian gom hàng và trung chuyển.

Với những lô hàng có thời hạn giao nghiêm ngặt, nên xác nhận khả năng đáp ứng trước khi gửi.

VietRail Cargo hỗ trợ vận tải hàng hóa đường sắt Bắc – Nam

Trong bối cảnh thị trường có nhiều biến động, doanh nghiệp cần lựa chọn giải pháp logistics phù hợp với từng lô hàng.

VietRail Cargo hỗ trợ tư vấn phương án vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt.

Tùy nhu cầu thực tế, khách hàng có thể xem xét phương án kết hợp đường bộ và đường sắt.

Việc lựa chọn phương án dựa trên loại hàng, trọng lượng, kích thước và địa điểm giao nhận.

Khách hàng nên cung cấp thông tin đầy đủ để được tư vấn và báo giá phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

Vận tải hàng hóa đường sắt 2026 giảm bao nhiêu?

Trong 9 tháng đầu năm 2026, khối lượng vận chuyển đường sắt giảm 18,6% so với cùng kỳ năm trước.

Khối lượng luân chuyển hàng hóa là gì?

Đây là chỉ tiêu phản ánh khối lượng hàng được vận chuyển kết hợp với quãng đường vận chuyển. Đơn vị thường sử dụng là tấn.km.

Vì sao đường bộ chiếm ưu thế về khối lượng hàng?

Đường bộ có khả năng tiếp cận trực tiếp nhiều địa điểm giao nhận. Phương thức này thuận tiện cho hoạt động gom hàng và phân phối.

Sản lượng đường sắt giảm có làm tăng giá cước không?

Không thể kết luận chỉ từ số liệu sản lượng. Giá cước còn phụ thuộc vào chi phí khai thác, tuyến vận chuyển và đặc điểm từng lô hàng.

VietRail Cargo có hỗ trợ vận chuyển hàng Bắc – Nam không?

VietRail Cargo hỗ trợ tư vấn vận chuyển hàng hóa Bắc – Nam bằng đường sắt theo nhu cầu giao nhận thực tế.

Kết luận

Vận tải hàng hóa đường sắt 2026 ghi nhận mức giảm sản lượng trong 9 tháng đầu năm, trái ngược với xu hướng tăng chung.

Diễn biến này cho thấy nhu cầu cải thiện kết nối và chất lượng dịch vụ vận tải đường sắt.

Phát triển hạ tầng ga hàng hóa và tổ chức vận tải đa phương thức là những hướng cần được chú ý.

Đối với doanh nghiệp, việc lựa chọn phương thức vận chuyển vẫn cần dựa trên hiệu quả của toàn bộ hành trình.

VietRail Cargo hỗ trợ tư vấn phương án vận chuyển đường sắt phù hợp với nhu cầu và đặc điểm từng lô hàng.

Xem thêm

Vận chuyển đồ nhựa gia dụng Hà Nội – Đà Nẵng

Vận chuyển khăn giấy Bình Dương – Hà Nội