Đường sắt chuyển đổi nhiên liệu xanh cho hơn 200 đầu máy

Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đang thực hiện những bước đi chiến lược trong việc bảo vệ môi trường. Đơn vị này đang nghiên cứu các giải pháp ứng dụng nhiên liệu xanh cho đội tàu hiện có. Mục tiêu trọng tâm là chuyển đổi hơn 200 đầu máy diesel và nhiều toa xe phát điện. Đây là một phần trong lộ trình hiện đại hóa ngành giao thông vận tải đến năm 2040. Việc chuyển đổi năng lượng xanh không chỉ là nhiệm vụ mà còn là cam kết quốc tế. Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các cam kết tại COP26 về giảm phát thải ròng. Ngành đường sắt đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ thống giao thông bền vững. Các giải pháp kỹ thuật đang được thử nghiệm để tìm ra phương án tối ưu nhất.

Kết quả thử nghiệm nhiên liệu sinh học trên các tuyến đường sắt

Những bước thử nghiệm đầu tiên đã mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho lộ trình xanh hóa. Ngành đường sắt đã tiến hành áp dụng dầu diesel sinh học B5 trên đầu máy thực tế.

Hiệu quả hoạt động ổn định của đầu máy trên tuyến Hà Nội – Hải Phòng

Quá trình thử nghiệm nhiên liệu sinh học B5 đã diễn ra liên tục trong suốt sáu tháng qua. Đối tượng thử nghiệm chính là các đầu máy kéo tàu trên tuyến đường sắt Hà Nội – Hải Phòng. Kết quả cho thấy các đầu máy vẫn duy trì được trạng thái hoạt động ổn định và an toàn. Công suất của máy khi sử dụng dầu B5 tương đương hoàn toàn với dầu diesel DO truyền thống. Các yêu cầu kỹ thuật khắt khe trong chạy tàu đều được đáp ứng đầy đủ và chính xác. Đây là cơ sở quan trọng để khẳng định tính khả thi của việc thay thế nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên lượng tiêu thụ nhiên liệu sinh học thực tế có phần cao hơn so với thông thường. Điều này đòi hỏi các kỹ sư phải tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa hiệu suất.

Thách thức về cải tạo động cơ và thiết bị bổ trợ

Mặc dù kết quả ban đầu rất khả quan nhưng việc áp dụng đại trà vẫn còn nhiều khó khăn. Các chuyên gia cho biết hệ thống động cơ hiện tại cần phải được cải tạo đáng kể. Việc lắp đặt thêm các thiết bị bổ trợ là điều bắt buộc để đảm bảo tuổi thọ máy. Chi phí cho việc nâng cấp hệ thống động cơ đầu máy là một bài toán cần cân nhắc. Hiện tại ngành đường sắt vẫn đang tích cực tìm kiếm những giải pháp ít tốn kém hơn. Việc ứng dụng công nghệ phụ gia cũng đang được triển khai trên một số chủng loại đầu máy. Công nghệ này bước đầu đã giúp cải thiện đáng kể chất lượng khí thải ra môi trường. Những nghiên cứu bổ sung sẽ được thực hiện để đánh giá toàn diện tác động kỹ thuật.

Lộ trình ưu tiên và danh mục phương tiện chuyển đổi đến năm 2040

Đường sắt Việt Nam đã xây dựng một kế hoạch chi tiết với những con số cụ thể. Danh mục ưu tiên tập trung vào những phương tiện có tần suất hoạt động cao nhất hiện nay.

Chuyển đổi 244 đầu máy sang sử dụng năng lượng sạch

Theo đề án mới nhất, ngành đường sắt đặt mục tiêu chuyển đổi tổng cộng 244 đầu máy diesel. Lộ trình này dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2040 trên phạm vi toàn quốc. Bên cạnh đó có khoảng 80 toa xe phát điện cũng nằm trong danh sách cần thay đổi. Các toa xe này sẽ được chuyển sang sử dụng điện năng hoặc các dạng năng lượng sạch khác. Phạm vi triển khai sẽ bao gồm cả những tuyến đường sắt hiện hữu và các tuyến mới. Việc thay đổi này sẽ làm giảm đáng kể lượng carbon thải ra mỗi năm của ngành vận tải. Đây là một khối lượng công việc khổng lồ đòi hỏi sự phối hợp của nhiều bộ ngành. Các nguồn vốn đầu tư đang được kêu gọi từ cả khối công và khối tư nhân.

Tiếp cận các giải pháp công nghệ tiên tiến từ đối tác quốc tế

Để thực hiện mục tiêu này, Việt Nam đã chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ kỹ thuật quốc tế. Các giải pháp như nhiên liệu Hydrogen hay pin Lithium đang được đặt lên bàn cân nhắc. Công nghệ khí hóa lỏng LNG cũng là một phương án tiềm năng được nghiên cứu sâu sắc. Tuy nhiên mỗi loại công nghệ đều đi kèm với những rào cản về hạ tầng và chi phí. Ví dụ như công nghệ pin Lithium hiện chỉ phù hợp cho các quãng đường vận chuyển ngắn. Tải trọng trục thấp của đường sắt Việt Nam cũng là một trở ngại lớn cho việc lắp pin. Trong khi đó nhiên liệu Hydrogen lại đòi hỏi mức đầu tư ban đầu cực kỳ lớn và phức tạp. Ngành đường sắt đang nỗ lực làm việc với các đối tác Nhật Bản và Úc để học hỏi.

Những thách thức về hạ tầng kỹ thuật và chi phí đầu tư

Việc chuyển đổi sang năng lượng xanh không thể thực hiện một sớm một chiều do vướng mắc hạ tầng. Các điều kiện đặc thù của đường sắt Việt Nam tạo ra nhiều rào cản kỹ thuật.

Khó khăn trong thiết kế đầu máy trên khổ đường 1.000mm

Khổ đường sắt truyền thống của Việt Nam hiện nay chủ yếu vẫn là khổ 1.000 mm nhỏ hẹp. Điều này gây khó khăn rất lớn cho việc thiết kế các đầu máy chạy điện công suất lớn. Diện tích lắp đặt các bồn chứa nhiên liệu xanh như LNG hay Hydrogen bị hạn chế đáng kể. Nếu sử dụng khí hóa lỏng, đầu máy buộc phải kéo thêm các toa chứa nhiên liệu phụ trợ. Việc này vô tình làm giảm hiệu quả khai thác vận tải và tăng chi phí vận hành. Hơn nữa các kho chứa nhiên liệu dọc tuyến phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn cực kỳ khắt khe. Các trạm sạc điện cho đầu máy sử dụng pin hiện vẫn chưa có trên bản đồ hạ tầng. Đây là những nút thắt cần được tháo gỡ bằng những chính sách mang tính đột phá.

Mục tiêu chế tạo thí điểm đầu máy xanh trước năm 2027

Ngành đường sắt đặt kỳ vọng sẽ lựa chọn được công nghệ phù hợp nhất vào năm 2027. Sau đó đơn vị sẽ tiến hành chế tạo và thử nghiệm một đầu máy cùng một toa xe. Đây sẽ là mô hình mẫu để đánh giá hiệu quả thực tế trước khi sản xuất hàng loạt. Việc thí điểm sẽ giúp các kỹ sư làm chủ công nghệ và điều chỉnh phù hợp với thực tế. Việt Nam đang tích cực làm việc với các tổ chức quốc tế để tiếp cận vốn ưu đãi. Nguồn vốn này đóng vai trò quyết định trong việc mua sắm trang thiết bị hiện đại. Các cơ chế chính sách về khoa học công nghệ cũng đang được kiến nghị sửa đổi bổ sung. Sự ủng hộ của các cơ quan bộ ngành là động lực để dự án sớm về đích.

Kết luận

Chuyển đổi năng lượng xanh là xu thế tất yếu của ngành đường sắt toàn cầu hiện nay. Việt Nam đang từng bước khẳng định quyết tâm của mình thông qua những hành động cụ thể. Mặc dù còn nhiều khó khăn về vốn và công nghệ nhưng lộ trình đã dần rõ nét. Sự quan tâm của các đối tác quốc tế là minh chứng cho tiềm năng của dự án này. Việc bảo vệ môi trường sẽ giúp ngành đường sắt nâng cao năng lực cạnh tranh trong tương lai. Những chuyến tàu xanh sẽ sớm hiện diện trên khắp các cung đường từ Bắc vào Nam. Đây là món quà ý nghĩa dành cho thế hệ tương lai và hành tinh xanh của chúng ta. Mọi nỗ lực hôm nay sẽ tạo tiền đề vững chắc cho sự phát triển bền vững mai sau.

Xem thêm:

Vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt từ Sài Gòn đi Đà Nẵng

Áp Lực Vận Tải Hành Khách Những Ngày Giáp Tết Bính Ngọ 2026