Đường sắt có tốc độ thiết kế trên 120 km/h bắt buộc phải có hàng rào bảo vệ

Từ ngày 14/01/2026, Nghị định số 16/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Đường sắt chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới nhằm tăng cường an toàn giao thông đường sắt và bảo vệ công trình hạ tầng. Một trong những điểm đáng chú ý nhất là quy định bắt buộc xây dựng hàng rào bảo vệ đối với các tuyến đường sắt có tốc độ thiết kế trên 120 km/h và đường sắt đô thị.

Quy định này được đánh giá là bước đi quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh đầu tư các tuyến đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị tại các đô thị lớn.

Quy định mới về hàng rào bảo vệ đường sắt theo Nghị định 16/2026/NĐ-CP

Theo Nghị định 16/2026/NĐ-CP, các tuyến đường sắt có tốc độ thiết kế trên 120 km/h và đường sắt đô thị chạy trên mặt đất bắt buộc phải xây dựng hàng rào bảo vệ.

Trường hợp tuyến đường sắt:

• Đi trên cao

• Hoặc đi trong hầm, đã được cách ly hoàn toàn

…thì có thể áp dụng giải pháp bảo vệ khác phù hợp, không nhất thiết phải xây dựng hàng rào theo hình thức thông thường.

Quy định này nhằm ngăn chặn xâm nhập trái phép, hạn chế tai nạn và bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hoạt động chạy tàu, đặc biệt tại các khu vực dân cư đông đúc.

Cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp thực tiễn phát triển đường sắt

Theo Cục Đường sắt Việt Nam, một điểm mới quan trọng của Nghị định 16 là cách tiếp cận linh hoạt, phù hợp với thực tế Việt Nam đang triển khai nhiều loại hình đường sắt khác nhau, bao gồm:

• Đường sắt tốc độ cao

• Đường sắt đô thị

• Các tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu

Thay vì áp dụng một khung hành lang an toàn cứng nhắc, phạm vi bảo vệ công trình và hành lang an toàn sẽ được xác định dựa trên:

• Tiêu chuẩn kỹ thuật

• Quy chuẩn công nghệ

• Tốc độ thiết kế và khai thác của từng dự án cụ thể

Điều này giúp vừa đảm bảo an toàn, vừa tránh lãng phí không gian và nguồn lực đầu tư.

Yêu cầu đối với tuyến đường sắt xây dựng mới

Đối với các tuyến đường sắt xây dựng mới, Nghị định 16/2026/NĐ-CP quy định:

• Phạm vi bảo vệ công trình

• Hành lang an toàn giao thông đường sắt

…phải được tính toán ngay từ khâu thiết kế, bảo đảm phù hợp với:

• Công nghệ áp dụng

• Vận tốc khai thác

• Yêu cầu an toàn vận hành lâu dài

Việc lồng ghép yếu tố an toàn ngay từ đầu giúp hạn chế rủi ro trong quá trình khai thác và giảm chi phí điều chỉnh về sau.

Quy định đối với tuyến đường sắt hiện hữu

Với các tuyến đường sắt đang khai thác, Nghị định cho phép:

• Điều chỉnh một số nội dung bảo vệ

• Linh hoạt áp dụng theo điều kiện thực tế

Tuy nhiên, các điều chỉnh này vẫn phải đáp ứng yêu cầu cao về an toàn, độ bền công trình và ổn định khai thác. Chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý phải bảo đảm rằng mọi can thiệp kỹ thuật không làm ảnh hưởng đến an toàn chạy tàu.

Trách nhiệm của chủ đầu tư khi cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt

Nghị định 16 cũng làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư trong trường hợp cải tạo, nâng cấp các tuyến đường sắt hiện hữu chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu bảo vệ.

Theo đó:

• Mọi hạng mục cải tạo phải đi kèm giải pháp kỹ thuật an toàn

• Không làm ảnh hưởng đến tuổi thọ công trình

• Không gây gián đoạn hoặc rủi ro cho hoạt động khai thác

Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm nâng cao trách nhiệm trong quá trình đầu tư, cải tạo hạ tầng đường sắt.

Quy định về hành lang an toàn giao thông đường sắt

Bên cạnh hàng rào bảo vệ, Nghị định 16/2026/NĐ-CP tiếp tục khẳng định nguyên tắc bảo vệ hành lang an toàn giao thông đường sắt, nhằm duy trì không gian cần thiết cho vận hành an toàn.

Đặc biệt, Nghị định có quy định riêng đối với các trường hợp đặc thù như:

• Đường sắt đi gần đường bộ

• Đường sắt giao cắt luồng đường thủy

• Gần lưới điện cao áp

• Khu vực công trình an ninh quốc gia

• Khu di tích lịch sử – văn hóa

Những quy định này giúp giảm xung đột không gian, hạn chế vi phạm hành lang an toàn – vấn đề tồn tại nhiều năm qua.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển đường sắt hiện đại

Việc ban hành Nghị định 16/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng về thể chế trong lĩnh vực đường sắt. Nghị định không chỉ tăng cường an toàn chạy tàu mà còn:

• Tạo hành lang pháp lý rõ ràng, đồng bộ

• Hỗ trợ phát triển đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị

• Góp phần xây dựng hệ thống giao thông bền vững trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh đầu tư hạ tầng giao thông, các quy định mới về bảo vệ đường sắt được kỳ vọng sẽ giảm tai nạn, nâng cao hiệu quả khai thác và bảo đảm an toàn lâu dài cho toàn mạng lưới.

XEM THÊM: