Logistics cao nguyên hướng ra cảng biển, mở thêm cơ hội cho vận tải hàng hóa đường sắt

Ngành logistics Việt Nam đang đứng trước yêu cầu phát triển mạnh hơn. Quy mô xuất nhập khẩu ngày càng lớn, trong khi chi phí vận chuyển vẫn là thách thức đáng kể. Đặc biệt, khu vực miền Trung và Tây Nguyên cần thêm những giải pháp kết nối hiệu quả. Đây cũng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026.

Sự kiện diễn ra ngày 6 và 7/11/2026 tại Gia Lai. Diễn đàn do Bộ Công Thương phối hợp với UBND tỉnh Gia Lai tổ chức. Với chủ đề “Kết nối logistics cao nguyên, vươn ra chuỗi cung ứng toàn cầu”, chương trình tập trung vào liên kết vùng, phát triển hạ tầng và nâng cao năng lực logistics. Những định hướng này cũng mở ra cơ hội cho vận tải đường sắt trong mạng lưới vận chuyển hàng hóa đa phương thức.

Xuất nhập khẩu tăng trưởng tạo áp lực lên hệ thống logistics

Theo thông tin được công bố tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam trong 10 tháng đầu năm đã vượt 1.000 tỷ USD. Con số này tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt khoảng 493 tỷ USD và nhập khẩu đạt 507 tỷ USD.

Quy mô thương mại tăng nhanh kéo theo nhu cầu vận chuyển lớn hơn. Doanh nghiệp cần hệ thống giao nhận ổn định, thời gian vận chuyển hợp lý và chi phí cạnh tranh. Nếu hạ tầng không theo kịp, chi phí logistics có thể làm giảm lợi thế của hàng hóa Việt Nam.

Hiện nay, vận tải đường bộ vẫn giữ vai trò lớn trong hoạt động lưu chuyển hàng hóa. Tuy nhiên, việc phụ thuộc nhiều vào một phương thức có thể tạo áp lực lên mạng lưới giao thông. Doanh nghiệp cũng gặp khó khăn khi giá nhiên liệu và chi phí vận hành biến động.

Vì vậy, phát triển vận tải đa phương thức đang trở thành yêu cầu quan trọng. Hàng hóa có thể kết hợp đường bộ, đường sắt, đường thủy và đường biển. Mỗi phương thức đảm nhận một công đoạn phù hợp. Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn khi xây dựng phương án vận chuyển.

Tây Nguyên cần kết nối hiệu quả với cảng biển

Tây Nguyên sở hữu nhiều vùng sản xuất nông nghiệp quy mô lớn. Các mặt hàng như cà phê, hồ tiêu, cao su và trái cây có nhu cầu vận chuyển thường xuyên. Một phần sản lượng được tiêu thụ trong nước. Phần còn lại phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Tuy nhiên, khoảng cách từ vùng nguyên liệu đến cảng biển vẫn là vấn đề đáng quan tâm. Hàng hóa thường phải đi qua nhiều tuyến đường trước khi đến điểm xuất khẩu. Quá trình này phát sinh chi phí vận chuyển, tập kết và bảo quản.

Gia Lai được xác định là địa phương có vị trí kết nối quan trọng. Hành lang Cửa khẩu quốc tế Lệ Thanh – Pleiku – Cảng Quy Nhơn có thể liên kết khu vực biên giới, vùng sản xuất và cửa ngõ hàng hải. Đây là hướng kết nối được nhấn mạnh tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026.

Khi hành lang này được khai thác hiệu quả, hàng hóa từ Tây Nguyên có thêm cơ hội tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp cũng có thể tổ chức hoạt động gom hàng và phân phối thuận lợi hơn. Tuy nhiên, kết quả còn phụ thuộc vào chất lượng hạ tầng và dịch vụ tại từng điểm trung chuyển.

Vận tải đa phương thức tạo thêm dư địa cho đường sắt

Trong chuỗi logistics liên vùng, đường sắt có thể đảm nhận vai trò vận chuyển hàng hóa trên những chặng phù hợp. Phương thức này có lợi thế khi vận chuyển khối lượng hàng lớn và lịch trình được tổ chức ổn định. Đây là lựa chọn đáng cân nhắc đối với hàng công nghiệp, nguyên liệu và container.

Tuy nhiên, đường sắt không thể hoạt động tách rời các phương thức khác. Muốn phát huy hiệu quả, ga hàng hóa cần kết nối với khu công nghiệp, kho bãi và cảng biển. Hoạt động bốc xếp cũng cần được tổ chức đồng bộ. Nhờ đó, hàng hóa có thể chuyển tiếp giữa các phương tiện mà không phát sinh quá nhiều thời gian chờ.

Đối với khu vực Tây Nguyên, việc kết nối với đường sắt cần được nghiên cứu theo quy hoạch và điều kiện hạ tầng thực tế. Hàng hóa có thể được tập kết bằng đường bộ đến các đầu mối đường sắt phù hợp. Sau đó, doanh nghiệp tiếp tục vận chuyển đến cảng biển hoặc các trung tâm tiêu thụ.

Cách tổ chức này không đồng nghĩa với việc đã có tuyến đường sắt trực tiếp từ Gia Lai đến Cảng Quy Nhơn. Đây là định hướng kết nối đa phương thức cần được nghiên cứu và triển khai phù hợp. Việc lựa chọn điểm trung chuyển phải dựa trên nguồn hàng, khoảng cách và chi phí thực tế.

Diễn đàn đặt ra yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng

Một trong những nội dung đáng chú ý tại diễn đàn là yêu cầu rà soát các điểm nghẽn trong hệ thống logistics. Các cơ quan liên quan cần đánh giá kết nối giữa cảng biển, cửa khẩu, khu công nghiệp và vùng sản xuất. Việc đầu tư hạ tầng cần dựa trên nhu cầu lưu chuyển hàng hóa thực tế.

Định hướng được đặt ra là giảm sự phụ thuộc vào vận tải đường bộ. Đồng thời, cần tăng cường vai trò của đường sắt, đường thủy và đường biển. Các trung tâm logistics và điểm gom hàng cũng cần được lựa chọn theo hiệu quả khai thác.

Bên cạnh hạ tầng, dữ liệu logistics là yếu tố cần được quan tâm. Thông tin về phương tiện, kho hàng, lịch trình và năng lực vận chuyển cần được kết nối tốt hơn. Khi dữ liệu được quản lý tập trung, doanh nghiệp có thể chủ động lập kế hoạch. Cơ quan quản lý cũng thuận lợi hơn trong việc theo dõi hoạt động vận tải.

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, các nhiệm vụ sau diễn đàn bao gồm việc cụ thể hóa kế hoạch với tiến độ rõ ràng. Bộ cũng dự kiến trình phương án thành lập Ủy ban Chỉ đạo quốc gia về phát triển logistics trong tháng 12/2026. Việc thí điểm kết nối cơ sở dữ liệu logistics quốc gia được định hướng thực hiện trong năm 2027.

Cơ hội cho doanh nghiệp vận tải và giao nhận hàng hóa

Những định hướng mới có thể tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp vận tải. Khi các vùng sản xuất được kết nối tốt hơn, nhu cầu gom hàng và vận chuyển liên vùng sẽ tăng. Doanh nghiệp có thể phát triển thêm dịch vụ vận chuyển container, lưu kho và giao nhận kết hợp nhiều phương thức.

Đối với doanh nghiệp sử dụng đường sắt, việc phối hợp với đơn vị vận tải đường bộ và cảng biển có ý nghĩa quan trọng. Hàng hóa cần được tiếp nhận đúng thời gian. Chứng từ và thông tin lô hàng cũng cần được quản lý thống nhất. Điều này giúp hạn chế phát sinh trong quá trình trung chuyển.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần chú trọng khả năng theo dõi hàng hóa. Khách hàng ngày càng quan tâm đến tiến độ và tính minh bạch của dịch vụ. Việc cập nhật lịch trình thường xuyên sẽ hỗ trợ quá trình quản lý đơn hàng. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng chăm sóc khách hàng.

Vietrail đồng hành cùng xu hướng vận tải đa phương thức

Diễn đàn Logistics Việt Nam 2026 cho thấy kết nối vùng đang trở thành yêu cầu quan trọng của ngành logistics. Hạ tầng cần được phát triển đồng bộ với nhu cầu sản xuất và xuất nhập khẩu. Trong đó, đường sắt có thể góp phần mở rộng lựa chọn vận chuyển khi được kết nối hiệu quả với các phương thức khác.

Với doanh nghiệp, lựa chọn phương án vận chuyển phù hợp cần dựa trên loại hàng, khối lượng và điểm giao nhận. Việc kết hợp nhiều phương thức cũng cần được tính toán về thời gian và chi phí. Đây là yếu tố quan trọng để duy trì hoạt động cung ứng ổn định.

Vietrail hướng đến việc cung cấp giải pháp vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt, góp phần đáp ứng nhu cầu lưu chuyển hàng hóa liên vùng. Trong bối cảnh logistics ngày càng chú trọng tính kết nối, vận tải đường sắt tiếp tục có cơ hội phát huy vai trò trong chuỗi cung ứng. Sự phối hợp giữa các đơn vị vận tải sẽ là nền tảng để nâng cao hiệu quả giao nhận trong thời gian tới.

Đọc thêm:

Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam vượt 1.000 tỷ USD, tạo động lực cho ngành logistics và vận tải đường sắt

DOANH NGHIỆP ĐƯỜNG SẮT VIỆT NAM HỢP TÁC PHÁT TRIỂN VẬN TẢI LẠNH VỚI TRUNG QUỐC