Biến động chuỗi cung ứng cuối năm 2026 và bài toán lựa chọn phương thức vận tải

Thị trường logistics toàn cầu đang trải qua nhiều thay đổi trong những tháng cuối năm 2026. Chi phí năng lượng tăng, bất ổn địa chính trị và tình trạng gián đoạn vận tải tạo thêm áp lực cho doanh nghiệp. Những yếu tố này khiến việc xây dựng kế hoạch vận chuyển trở nên phức tạp hơn.

Tại Việt Nam, hoạt động xuất nhập khẩu vẫn duy trì quy mô lớn. Theo báo cáo thị trường logistics tháng 10/2026 của Bộ Công Thương, kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước đã vượt 1.010 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm. Nhu cầu vận tải, kho bãi và giao nhận vì vậy tiếp tục tăng.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần chủ động đánh giá rủi ro chuỗi cung ứng. Việc lựa chọn phương thức vận tải phù hợp cũng trở thành yếu tố quan trọng. Đường sắt có thể đóng góp vào giải pháp này thông qua khả năng kết nối hàng hóa trên những chặng vận chuyển phù hợp.

Chi phí năng lượng tạo áp lực lên hoạt động logistics

Giá nhiên liệu là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận tải. Khi giá năng lượng tăng, doanh nghiệp phải tính toán lại ngân sách vận chuyển. Các khoản chi phí phát sinh cũng có thể ảnh hưởng đến giá thành sản phẩm.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, giá dầu Brent ngày 6/11/2026 đạt khoảng 98,29 USD/thùng. Mức giá này cao hơn đáng kể so với thời điểm đầu năm. Biến động năng lượng khiến các doanh nghiệp logistics phải theo dõi sát thị trường.

Không chỉ vận tải đường bộ chịu tác động. Vận tải biển và hàng không cũng chịu ảnh hưởng từ chi phí nhiên liệu. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải tính đến phụ phí, thời gian chờ và chi phí lưu kho.

Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, những thay đổi này có thể làm xáo trộn kế hoạch giao hàng. Một lô hàng chậm tiến độ có thể ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. Vì vậy, việc dự trù chi phí cần được thực hiện từ sớm.

Rủi ro gián đoạn khiến doanh nghiệp phải thay đổi kế hoạch

Chuỗi cung ứng hiện nay có sự liên kết giữa nhiều quốc gia. Nguyên liệu có thể được sản xuất tại một thị trường. Sau đó, hàng hóa được chuyển đến quốc gia khác để gia công. Thành phẩm tiếp tục được phân phối đến nhiều khu vực.

Mô hình này giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Tuy nhiên, nó cũng tạo ra sự phụ thuộc giữa các mắt xích. Khi một tuyến vận tải gặp gián đoạn, những công đoạn phía sau có thể bị ảnh hưởng.

Báo cáo logistics tháng 10/2026 của Bộ Công Thương đề cập đến những bất ổn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Các doanh nghiệp được khuyến nghị chú trọng nhận diện điểm yếu và xây dựng phương án ứng phó. Đây là vấn đề cần quan tâm khi lập kế hoạch kinh doanh năm 2027.

Một trong những giải pháp là đa dạng hóa tuyến vận chuyển. Doanh nghiệp không nên phụ thuộc hoàn toàn vào một tuyến hoặc một nhà cung cấp dịch vụ. Việc chuẩn bị phương án thay thế giúp hoạt động giao nhận linh hoạt hơn.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần theo dõi lịch trình và tình trạng hàng hóa thường xuyên. Thông tin cập nhật giúp các bộ phận phối hợp kịp thời. Nhờ đó, doanh nghiệp có thể hạn chế những ảnh hưởng khi lịch trình thay đổi.

Đường sắt trở thành lựa chọn cần được cân nhắc

Trong hệ thống vận tải đa phương thức, đường sắt có vai trò riêng. Phương thức này phù hợp với một số nhóm hàng có khối lượng lớn và lịch trình vận chuyển ổn định. Hàng hóa có thể được đóng trong container để thuận tiện cho việc trung chuyển.

So với vận tải đường bộ, đường sắt có khả năng chuyên chở nhiều container trong một đoàn tàu. Điều này giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn khi vận chuyển hàng trên những chặng phù hợp. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tuyến đường, năng lực ga hàng hóa và khả năng kết nối đầu cuối.

Đường sắt cũng có thể kết hợp với đường bộ và đường biển. Xe tải đảm nhận việc lấy hàng tại nhà máy. Sau đó, container được đưa đến ga để vận chuyển bằng tàu. Khi đến điểm trung chuyển, hàng tiếp tục được giao đến kho hoặc cảng đích.

Cách tổ chức này giúp doanh nghiệp tận dụng ưu điểm của từng phương thức. Tuy nhiên, cần tính toán thời gian bốc xếp và trung chuyển. Nếu các khâu phối hợp thiếu đồng bộ, tổng thời gian giao hàng có thể kéo dài.

Kết nối ga hàng hóa với kho bãi và khu công nghiệp

Một trong những yếu tố quyết định hiệu quả vận tải đường sắt là khả năng kết nối. Ga hàng hóa cần tiếp cận thuận lợi với khu công nghiệp và trung tâm phân phối. Kho bãi cũng cần có đủ năng lực tiếp nhận và xử lý container.

Thực tế cho thấy, một số ga hàng hóa tại miền Bắc đang được phát triển theo hướng tăng cường kết nối. Ga Kép là ví dụ đáng chú ý. Theo Báo Bắc Ninh, sản lượng hàng hóa qua ga trong năm 2025 vượt 60.000 tấn. Đơn vị khai thác đặt mục tiêu tăng sản lượng trong năm 2026.

Ga Kép có khả năng kết nối với các tuyến đi Đồng Đăng, Yên Viên và một số đầu mối khác. Đây là điều kiện thuận lợi để phục vụ hàng hóa trong nước và quốc tế. Ga cũng đang được đầu tư bổ sung diện tích kho và bãi hàng.

Những đầu mối như vậy có ý nghĩa đối với doanh nghiệp sản xuất tại các khu công nghiệp lân cận. Hàng hóa có thể được tập kết gần khu vực sản xuất trước khi đưa lên tàu. Quá trình này góp phần mở rộng lựa chọn vận chuyển cho doanh nghiệp.

Công nghệ hỗ trợ quản trị chuỗi cung ứng

Bên cạnh hạ tầng, chuyển đổi số cũng là xu hướng đáng chú ý. Doanh nghiệp logistics cần quản lý nhiều thông tin trong quá trình vận chuyển. Các dữ liệu quan trọng gồm lịch trình, vị trí hàng hóa, tình trạng chứng từ và thời gian giao nhận.

Việc ứng dụng phần mềm quản lý giúp doanh nghiệp tập trung thông tin. Bộ phận kinh doanh có thể theo dõi tiến độ đơn hàng. Bộ phận vận hành cũng dễ dàng phối hợp với kho bãi và đơn vị vận chuyển.

Công nghệ còn hỗ trợ doanh nghiệp đánh giá hiệu quả từng phương thức. Thông qua dữ liệu về thời gian và chi phí, doanh nghiệp có thể so sánh các phương án. Từ đó, đơn vị vận chuyển được lựa chọn phù hợp hơn với đặc điểm hàng hóa.

Trong dài hạn, dữ liệu logistics có thể hỗ trợ dự báo nhu cầu. Doanh nghiệp chủ động hơn khi xây dựng kế hoạch vận chuyển theo mùa vụ. Đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng thiếu phương tiện hoặc quá tải kho bãi.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì cho năm 2027?

Trước những biến động của thị trường, doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hoạt động logistics. Việc đánh giá không nên chỉ tập trung vào giá cước. Các yếu tố như thời gian giao hàng, năng lực vận chuyển và khả năng xử lý sự cố cũng cần được xem xét.

Doanh nghiệp nên xây dựng nhiều phương án vận chuyển cho từng nhóm hàng. Với hàng cần giao nhanh, đường hàng không có thể là lựa chọn phù hợp. Với hàng khối lượng lớn, đường biển hoặc đường sắt có thể được cân nhắc. Đường bộ tiếp tục đảm nhận vai trò kết nối giữa các điểm giao nhận.

Ngoài ra, doanh nghiệp cần làm việc sớm với đối tác vận tải. Việc thống nhất lịch trình và trách nhiệm giữa các bên giúp hạn chế sai lệch thông tin. Các điều khoản về thời gian giao nhận cũng cần được xác định rõ.

Đối với hàng xuất nhập khẩu, chứng từ cần được chuẩn bị đầy đủ. Thông tin về hàng hóa phải thống nhất giữa các bên liên quan. Điều này giúp quá trình tiếp nhận và thông quan diễn ra thuận lợi hơn.

Vietrail đồng hành cùng nhu cầu vận chuyển hàng hóa

Những biến động của chuỗi cung ứng cho thấy doanh nghiệp cần linh hoạt hơn trong lựa chọn phương thức vận tải. Không có một giải pháp phù hợp cho mọi loại hàng hóa. Mỗi phương án cần được đánh giá dựa trên tuyến đường, khối lượng và thời gian giao nhận.

Vận tải đường sắt là một lựa chọn đáng cân nhắc trong mạng lưới logistics đa phương thức. Khi được kết nối tốt với kho bãi và vận tải đường bộ, phương thức này có thể hỗ trợ doanh nghiệp tổ chức luồng hàng hiệu quả hơn.

Vietrail hướng đến việc cung cấp giải pháp vận chuyển hàng hóa bằng đường sắt. Doanh nghiệp có thể tìm hiểu phương án vận chuyển dựa trên nhu cầu thực tế. Việc lựa chọn đúng phương thức sẽ góp phần kiểm soát chi phí và duy trì hoạt động cung ứng ổn định trong năm 2027.

Đọc thêm:

Logistics cao nguyên hướng ra cảng biển, mở thêm cơ hội cho vận tải hàng hóa đường sắt

Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam vượt 1.000 tỷ USD, tạo động lực cho ngành logistics và vận tải đường sắt