Đường sắt Việt Nam tìm giải pháp giảm toa xe chạy rỗng trên tuyến liên vận Trung Quốc

Đường sắt Việt Nam đang tìm giải pháp giảm toa xe chạy rỗng trên tuyến liên vận Trung Quốc. Hướng đi được chú trọng là tăng nguồn hàng vận chuyển từ Việt Nam sang Trung Quốc, qua đó khai thác hiệu quả hơn các đoàn tàu hàng quốc tế.

Theo VietnamPlus ngày 12/10/2026, ngành đường sắt đang xây dựng chương trình vận chuyển hàng hóa theo chiều ngược lại. Giải pháp này hướng đến cân đối luồng hàng hai chiều và tối ưu chi phí logistics.

Đường sắt Việt Nam tìm giải pháp giảm toa xe chạy rỗng

Theo ông Nguyễn Chính Nam, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam (VNR), hoạt động vận tải liên vận đang có những chuyển biến tích cực.

Các đoàn tàu hàng từ Thanh Hải, Nam Ninh và Tô Châu đã có thể đi sâu vào nội địa Việt Nam.

Tuy nhiên, việc khai thác nguồn hàng cho chiều quay về vẫn cần được cải thiện.

Ngành đường sắt đang xây dựng chương trình đưa hàng hóa từ Việt Nam trở lại Trung Quốc.

Mục tiêu của chương trình gồm:

• Hạn chế toa xe chạy rỗng;
• Tăng lượng hàng vận chuyển chiều về;
• Tối ưu hiệu quả sử dụng toa xe;
• Giảm chi phí logistics;
• Nâng cao hiệu quả vận tải liên vận quốc tế.

Việc cân đối hàng hóa hai chiều được xem là một hướng đi nhằm cải thiện hiệu quả khai thác đường sắt.

Vì sao toa xe chạy rỗng ảnh hưởng đến vận tải đường sắt?

Toa xe chạy rỗng là gì?

Toa xe chạy rỗng là toa xe di chuyển nhưng không chở hàng thương mại.

Tình trạng này có thể xuất hiện khi nhu cầu vận chuyển giữa hai chiều không cân đối.

Ví dụ, một đoàn tàu vận chuyển hàng từ Trung Quốc đến Việt Nam. Sau khi dỡ hàng, một số toa có thể phải quay về mà chưa có hàng mới.

Việc điều chuyển toa xe như vậy vẫn cần sử dụng năng lực vận hành của hệ thống đường sắt.

Phát sinh chi phí vận hành

Dù không chở hàng, toa xe vẫn cần được điều chuyển theo kế hoạch khai thác.

Hoạt động này có thể phát sinh các khoản chi phí liên quan đến:

• Đầu máy kéo tàu;
• Năng lượng vận hành;
• Sử dụng hạ tầng đường sắt;
• Nhân sự phục vụ chạy tàu;
• Điều độ và tổ chức vận chuyển;
• Kiểm tra, bảo dưỡng phương tiện.

Khi số lượng toa xe chạy rỗng tăng, hiệu quả sử dụng năng lực chuyên chở có thể giảm.

Giảm hiệu quả khai thác toa xe

Mỗi toa xe có khả năng chuyên chở một lượng hàng nhất định.

Nếu toa xe chỉ có hàng ở một chiều, năng lực vận chuyển ở chiều còn lại chưa được tận dụng.

Ngược lại, khi có nguồn hàng phù hợp cho cả hai chiều, doanh nghiệp vận tải có thể khai thác phương tiện hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, việc bố trí hàng chiều về còn phụ thuộc vào loại toa xe, lịch chạy tàu và điều kiện giao nhận.

Vận tải đường sắt Việt Nam – Trung Quốc tiếp tục tăng trưởng

Theo thông tin từ Cục Đường sắt Việt Nam, năm 2025, vận tải đường sắt liên vận Việt Nam – Trung Quốc đạt hơn 1 triệu tấn hàng hóa.

Sản lượng tăng gần 30% so với năm trước.

Kết quả này cho thấy nhu cầu vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới bằng đường sắt đang phát triển.

Tuy nhiên, thị phần đường sắt trong hoạt động xuất nhập khẩu vẫn còn hạn chế.

Tại cửa khẩu quốc tế Đồng Đăng, hàng hóa xuất nhập khẩu bằng đường sắt năm 2025 chỉ chiếm khoảng 5% tổng lượng hàng hóa xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Trung Quốc được thống kê tại cửa khẩu.

Điều này cho thấy vận tải đường sắt vẫn còn dư địa để mở rộng.

Giải pháp tăng hiệu quả vận chuyển hàng hóa hai chiều

Tăng nguồn hàng xuất khẩu từ Việt Nam

Một trong những giải pháp được ngành đường sắt hướng tới là phát triển nguồn hàng vận chuyển từ Việt Nam sang Trung Quốc.

Khi có thêm hàng chiều về, số toa xe phải quay lại trong tình trạng không chở hàng có thể giảm.

Tuy nhiên, việc tổ chức vận chuyển cần dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp xuất khẩu.

Các yếu tố cần xem xét gồm:

• Loại hàng hóa;
• Khối lượng vận chuyển;
• Địa điểm tập kết;
• Yêu cầu về thời gian;
• Quy cách đóng hàng;
• Điều kiện thông quan.

Nguồn hàng ổn định sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc tổ chức các chuyến tàu liên vận.

Phát triển các điểm gom hàng

Hàng hóa xuất khẩu có thể đến từ nhiều nhà máy, khu công nghiệp và kho phân phối khác nhau.

Nếu nguồn hàng phân tán, việc tổ chức vận chuyển bằng đường sắt có thể gặp khó khăn.

Vì vậy, các điểm gom hàng và trung tâm logistics giữ vai trò quan trọng.

Những địa điểm này hỗ trợ:

• Tiếp nhận hàng từ nhiều doanh nghiệp;
• Phân loại theo tuyến vận chuyển;
• Gom hàng theo lô;
• Tổ chức đóng container;
• Kiểm đếm và bàn giao;
• Kết nối với ga đường sắt.

Việc tổ chức gom hàng phù hợp có thể giúp nâng cao hiệu quả vận chuyển.

Tăng cường kết nối đường bộ và đường sắt

Không phải nhà máy hoặc kho hàng nào cũng nằm gần ga đường sắt.

Do đó, vận tải đường bộ vẫn cần tham gia vào quá trình gom và giao hàng.

Một hành trình có thể được tổ chức theo phương án:

Kho xuất hàng → điểm gom hàng → ga đường sắt → vận tải liên vận → ga nhận hàng → kho đích.

Việc phối hợp giữa các phương thức vận tải giúp doanh nghiệp có thêm lựa chọn khi tổ chức giao nhận.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể hưởng lợi gì?

Tăng lựa chọn vận chuyển

Đường sắt là một phương thức có thể cân nhắc khi doanh nghiệp cần vận chuyển hàng hóa số lượng lớn trên quãng đường dài.

Việc phát triển nguồn hàng hai chiều có thể góp phần nâng cao khả năng tổ chức vận tải liên vận.

Đây là yếu tố đáng quan tâm với các doanh nghiệp có nhu cầu xuất nhập khẩu thường xuyên.

Có cơ hội tối ưu chi phí

Khi năng lực chuyên chở được sử dụng hiệu quả hơn, doanh nghiệp vận tải có điều kiện tối ưu chi phí khai thác.

Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa cước vận chuyển sẽ tự động giảm.

Chi phí thực tế còn phụ thuộc vào:

• Tuyến vận chuyển;
• Khối lượng hàng;
• Loại container hoặc toa xe;
• Điểm nhận và giao hàng;
• Chi phí bốc xếp;
• Điều kiện thông quan.

Doanh nghiệp cần xem xét tổng chi phí của toàn bộ hành trình trước khi lựa chọn phương án vận chuyển.

Hỗ trợ phát triển logistics xuyên biên giới

Khi nguồn hàng hai chiều ổn định, việc tổ chức vận tải liên vận có thể thuận lợi hơn.

Điều này góp phần hỗ trợ kết nối giữa các khu công nghiệp, trung tâm logistics và hệ thống đường sắt quốc tế.

Về dài hạn, khai thác hiệu quả các đoàn tàu hàng có thể giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của vận tải đường sắt.

Những vấn đề cần giải quyết khi giảm toa xe chạy rỗng

Việc tìm kiếm nguồn hàng chiều về không chỉ phụ thuộc vào số lượng đơn hàng.

Ngành đường sắt còn cần xem xét nhiều yếu tố trong quá trình tổ chức vận chuyển.

Cân đối nhu cầu giữa hai chiều

Lượng hàng vận chuyển từ Trung Quốc đến Việt Nam có thể khác với lượng hàng theo chiều ngược lại.

Sự chênh lệch này ảnh hưởng đến kế hoạch sử dụng toa xe.

Vì vậy, đơn vị vận tải cần theo dõi nhu cầu hàng hóa theo từng tuyến và từng thời điểm.

Phù hợp với loại toa xe

Không phải loại hàng nào cũng phù hợp với mọi loại toa xe.

Một số mặt hàng cần container hoặc phương tiện chuyên dụng.

Do đó, nguồn hàng chiều về cần đáp ứng điều kiện kỹ thuật của phương tiện vận chuyển.

Đồng bộ lịch giao nhận

Việc gom hàng, làm thủ tục và bàn giao cần phù hợp với lịch chạy tàu.

Nếu hàng chưa sẵn sàng tại thời điểm tiếp nhận, phương án khai thác có thể phải điều chỉnh.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa doanh nghiệp gửi hàng, đơn vị logistics và đơn vị vận tải đường sắt.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao tàu hàng có thể phải chạy rỗng khi quay về?

Nguyên nhân có thể do thiếu nguồn hàng phù hợp tại chiều quay về. Ngoài ra, lịch vận chuyển và yêu cầu điều chuyển phương tiện cũng ảnh hưởng đến việc khai thác toa xe.

Giảm toa xe chạy rỗng có giúp giảm cước vận chuyển không?

Việc giảm chạy rỗng có thể giúp tối ưu chi phí khai thác. Tuy nhiên, mức cước còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và không nhất thiết giảm ngay.

Hàng hóa xuất khẩu có thể vận chuyển bằng đường sắt sang Trung Quốc không?

Có thể, nếu hàng hóa đáp ứng điều kiện vận chuyển, yêu cầu thông quan và năng lực tiếp nhận của tuyến liên vận.

Vận tải đường sắt có phù hợp với lô hàng lớn không?

Đường sắt là phương án đáng cân nhắc với hàng hóa khối lượng lớn, đặc biệt trên những tuyến có hạ tầng và dịch vụ phù hợp.

Kết luận

Đường sắt Việt Nam đang hướng tới giảm toa xe chạy rỗng thông qua việc tăng nguồn hàng vận chuyển từ Việt Nam sang Trung Quốc.

Giải pháp này có thể giúp cân đối hàng hóa hai chiều, nâng cao hiệu quả khai thác phương tiện và tối ưu chi phí logistics.

Tuy nhiên, việc triển khai còn phụ thuộc vào nguồn hàng, năng lực hạ tầng và khả năng phối hợp giữa các đơn vị vận chuyển.

VietRail Cargo tiếp tục cập nhật những thông tin mới về ngành đường sắt, giúp doanh nghiệp theo dõi xu hướng vận tải và lựa chọn phương án giao nhận phù hợp.

Xem thêm

Vận chuyển khăn giấy từ Bình Dương đi Hà Nội bằng đường sắt⁠

Vận chuyển hàng hóa Bắc Nam bằng tàu hỏa, đường sắt⁠